Spirulina znana jest ludzkości od wieków ale dopiero w ostatnich latach częściej zaczęto ją dostrzegać jako możliwy prozdrowotny produkt żywnościowy.
Spirulina – nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „spirala”
oznaczającego małą spiralę lub helisę. To niebiesko-zielona mikroskopijna (szerokość Arthrospira wacha się między 6 - 12 μm,) o spiralnym kształcie, alga z grupy cyjanobakterii
(łac. Arthrospira platensis, Arthrospira fusiformis i Arthrospira
maxima), uznawana za jeden z najstarszych organizmów fotosyntetyzujących na
Ziemi. Naukowcy szacują ich pojawienie się na ziemi na około 3,5
miliona lat temu, o czym świadczą skamieliny znalezione między innymi w
zachodniej Australii. Cyjanobakterie,
potocznie nazywane sinicami, to organizmy zdolne do przeprowadzania fotosyntezy
oksygenowej oraz syntetyzujące chlorofil a. Zielono-niebieskie
zabarwienie komórek jest spowodowane obecnością barwników – chlorofilu oraz
fikocyjaniny, stąd pochodzi potoczna angielska nazwa cyjanobakterii blue-green
algae. Sinice to najbardziej rozpowszechniona grupa fotoautotrofów na
ziemi, ale też przy tym najbardziej zróżnicowana.
Pierwsze wzmianki o spożywaniu Arthrospira ze względu na jej wartość odżywczą pochodzą z XVI wieku. Podczas kolonizacji Ameryki Środkowej Europejczycy zauważyli, że Aztekowie oraz inne rdzenne kultury w Ameryce Środkowej wyławiali i zbierali cyjanobakterie z naturalnie ciepłych i alkalicznych jezior a najbardziej znane to jezioro Texcoco (dzisiejszy Meksyk) suszyli je i spożywali spirulinę jako źródło pożywienia. Niezależnie od tego, w Afryce plemię Kanembu z okolic jeziora Czad od setek lat przygotowuje z suszonej biomasy Arthrospira tradycyjne placki „Dihé”, opisane po raz pierwszy w 1940 roku przez francuskiego fykologa Dangearda. W latach 60. XX wieku belgijski botanik Leonard wraz z zespołem przeprowadził pierwszą analizę biochemiczną Arthrospira, co rozpoczęło światowe zainteresowanie tą mikroalgą. Badania wykazały, że sucha biomasa może zawierać nawet 55–77% białka oraz 20% aminokwasów, z przewagą leucyny, waliny i izoleucyny. Nawet aminokwasy występujące w mniejszych ilościach, jak cysteina i metionina, są lepiej reprezentowane niż w zbożach czy warzywach.
Obecnie spirulina znana ze swoich wyjątkowych wartości
odżywczych, wykorzystywana jest jako suplement diety i tzw. superfood. Uprawiana jest w warunkach kontrolowanych na całym
świecie, m.in. w: Chinach, Indii, USA, Tajlandii, Pakistanie, Meksyku,
Peru czy Afryce (np. Czad, Kenia,
Etiopia) oraz w Australii. Arthrospira
występuje głównie w alkalicznych, słonych wodach. Izolowana jest
również z gleby, piasków, bagien oraz wód słodkich. Najczęściej występuje w
klimacie tropikalnym i subtropikalnym.
Algi zawierają dobrze przyswajalne białka, chlorofile,
nienasycone kwasy tłuszczowe, przeciwutleniacze, minerały i różnego rodzaju
witaminy. Dzięki niskiej zawartości celulozy w ścianie komórkowej strawność Arthrospira oceniana jest bardzo
wysoko (83–90%). Lipidy stanowią 1,5–12% suchej masy, a najważniejszym z nich
jest kwas gamma-linolenowy (GLA), który może stanowić aż 40% wszystkich kwasów
tłuszczowych. GLA jest istotny dla ludzkiego organizmu jako prekursor leukotrienów
i tromboksanów. Inne lipidy to m.in. kwas linolenowy i arachidonowy. Arthrospira nie zawiera szkodliwych
kwasów tłuszczowych o nieparzystej liczbie atomów węgla i ma niski poziom
kwasów rozgałęzionych, niewykorzystywanych przez ludzki organizm. Biomasa Arthrospira obfita
jest również w karotenoidy, które są prekursorami witaminy A u ssaków. Komórki Arthrospira
zawierają: alfa-karoten, kryptoksantynę, zeaksantynę, ksantofil, echinenon
i luteinę, jednak aż 80% spośród wszystkich karotenoidów stanowi beta-karoten.
Preparaty z Arthrospira są polecane w przypadku niedoborów witaminy A u
ludzi).
Poza karotenoidami,
komórki Arthrospira zawierają inne barwniki: c-fikocyjaninę,
chlorofil i porfirynę. C-fikocyjanina, poza nadawaniem komórkom
charakterystycznego zabarwienia ma również szereg innych właściwości: wykazuje
działanie antyoksydacyjne, jest pochodną bilirubiny niezbędną do prawidłowego
funkcjonowania wątroby, wspomaga wchłanianie żelaza, a także ma potencjalne
działania przeciwnowotworowe. Chlorofil działa pozytywnie na pracę jelit:
wspiera ich perystaltykę, normalizuję wydzielanie kwasów trawiennych, łagodzi
zapalenia i zmniejsza wydzielanie pepsyny. Porfiryna tworzy centrum
hemoglobiny, co sugeruje jej funkcje w utrzymywaniu odpowiedniego poziomu czerwonych
krwinek w organizmie człowieka.
Biomasa Arthrospira
jest również bogatym źródłem minerałów oraz mikroelementów jak np.: potas,
cynk, wapń, fosfor, selen, magnez, mangan, oraz żelazo. Pierwiastki te są absorbowane
z pożywki i przekształcane w chelaty. Żelazo przyjmowane z Arthrospira jest
dwa razy lepiej przyswajalne niż to pochodzące z mięsa oraz warzyw, ze względu
na kompleksy tworzone z fikocyjaniną.
Dodatkowo, zawartość kwasów nukleinowych jest
niska w porównaniu z innymi bakteriami. Jest to niekorzystne pod względem badań
molekularnych, ale bardzo korzystne ze względu na jadalny charakter Arthrospira,
ponieważ produktem przemiany puryn jest kwas moczowy, który może powodować m.
in. kamienie nerkowe. Alkalofilny charakter Arthrospira jest również istotną
cechą, ponieważ wysokie pH hamuje wzrost większości patogenów ludzkich.
Składniki odżywcze
spiruliny (na 100 g)
Białko – 57-65 g, węglowodany – 15-20 g, tłuszcze – 5-7 g, błonnik – 8-10
g, żelazo – 28-58 mg, wapń – 120-130 mg, magnez – 200-300 mg, potas – 1300-1500
mg, Witamina B1 (tiamina) – 2-3 mg, Witamina B2
(ryboflawina) – 3-4 mg, Witamina B12 (kontrowersyjna forma) - 0.5–2.5 µg, Beta-karoten
(prowitam. A) – 10-15 mg, Kwas gamma-linolenowy (GLA) – ok. 1 g, Chlorofil –
ok. 1-1,5 g, Fikocyjanina – 10-15 g.
Negatywne skojarzenia z sinicami związane są z masowymi zakwitami gatunków zdolnych do
wytwarzania różnego rodzaju toksyn na zbiornikach wodnych uniemożliwiające np.
kąpiele w morzu latem. Do toksyn produkowanych przez cyjanobakterie niebezpiecznych dla
ludzi oraz zwierząt hodowlanych należą między
innymi: mikrocystyny, anatoksyny, nodularyny, saksitoksyny,
cylindrospermopsyny, które mają działanie hepato-, cytoneurotoksyczne. Mimo, iż wiele gatunków
cyjanobakterii produkuje toksyny i może wpływać niekorzystnie na zdrowie ludzi, szereg innych właściwości sinic jest wykorzystywany w przemyśle
biotechnologicznym. Przede wszystkim, cyjanobakterie są bogatym źródłem
substancji bioaktywnych, które wykazują właściwości przeciwwirusowe,
przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze oraz antynowotworowe.
Ponadto w komórkach Arthrospira mogą występować ziarna
cyjanoficyny, ciałka poliglukanu, ciałka cylindryczne,
karboksysomy, mezosomy oraz poli-ß-hydroksymaślan. Warto podkreślić również duży
wpływ warunków środowiskowych na występowanie organelli i inkluzji komórkowych
u Arthrospira. Cyjanoficyna jest naturalnym
i bezpiecznym związkiem obecnym w cyjanobakteriach. W produktach
takich jak spirulina występuje w śladowych ilościach i nie stanowi
zagrożenia dla zdrowia, o ile produkt pochodzi z pewnego źródła (wolnego od toksyn,
zanieczyszczeń i metali ciężkich). Spirulina ma barwę
ciemnozielono-niebieską, smak – morski, lekko ziemisty.
Spirulina wykazuje szereg korzystnych właściwości, ale
istnieją również przeciwwskazania do jej stosowania. Działanie spiruliny obejmuje
m.in. wspieranie układu odpornościowego, działanie antyoksydacyjne,
regulację poziomu cholesterolu i cukru we krwi, a także potencjalne właściwości
przeciwnowotworowe. Jednak spirulina nie jest odpowiednia dla
każdego. Przeciwwskazania to m.in. choroby autoimmunologiczne -spirulina może stymulować układ odpornościowy, co
może być niekorzystne dla osób z chorobami autoimmunologicznymi,
fenyloketonuria - osoby z fenyloketonurią
powinny unikać spiruliny ze względu na wysoką zawartość fenyloalaniny,
ciąża i karmienie piersią - kobiety w ciąży i
karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed suplementacją
spiruliny, alergie na algi - osoby
uczulone na algi, owoce morza lub jod powinny unikać spiruliny, dzieci i młodzież - zazwyczaj nie zaleca się stosowania spiruliny u
dzieci i młodzieży do 18. roku życia bez konsultacji z lekarzem, stosowanie
niektórych leków - spirulina może wchodzić w
interakcje z lekami na krzepliwość krwi, obniżającymi cholesterol i cukier, oraz
lekami immunosupresyjnymi, osoby
z chorobami wątroby - spirulina może
zawierać toksyny, które mogą być szkodliwe dla wątroby, problemy żołądkowo-jelitowe - u
niektórych osób spirulina może powodować biegunki, wzdęcia, nudności lub
skurcze, dlatego przed
rozpoczęciem przyjmowania spiruliny należy obowiązkowo skontaktować się ze
swoim lekarzem prowadzącym.
Możliwe działanie
prozdrowotne i właściwości spiruliny: Wsparcie
odporności: Spirulina zawiera substancje, które mogą stymulować układ
odpornościowy. Działanie antyoksydacyjne: Bogata w antyoksydanty, w
tym fikocyjaninę, spirulina pomaga w neutralizacji wolnych rodników i ochronie
komórek przed uszkodzeniami. Regulacja poziomu cholesterolu i cukru: Badania
sugerują, że spirulina może przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu i
triglicerydów we krwi, a także stabilizować poziom glukozy. Potencjalne
działanie przeciwnowotworowe: Ze względu na właściwości
antyoksydacyjne, spirulina może odgrywać rolę w profilaktyce nowotworów. Wsparcie
odchudzania: Spirulina może wspomagać utratę tkanki tłuszczowej i
kontrolować wagę. Poprawa profilu lipidowego: Suplementacja
spiruliną może obniżać poziom "złego" cholesterolu (LDL) i podnosić
poziom "dobrego" cholesterolu (HDL). Wsparcie w leczeniu
anemii: Spirulina może być pomocna w terapii niedokrwistości. Działanie
przeciwzapalne: Spirulina może pomóc w redukcji stanów zapalnych w
organizmie. Usuwanie metali ciężkich: Spirulina może wspomagać
usuwanie metali ciężkich z organizmu.
Uwagi ogólne dotyczące mojego Bloga
Aby uniknąć
niedomówień czy posądzeń o stronniczość w moich ocenach, zaznaczam, że:
nie reprezentuję żadnej firmy, nie jestem
czyimkolwiek lobbystą, nie piszę
na Blogu niczego na specjalne zamówienia kogokolwiek, nie czerpię żadnych korzyści materialnych z pisania tego
Bloga. Kieruję się zasadą z Pisma Świętego, gdzie możemy przeczytać,
aby wiedzą za którą sami nie zapłaciliśmy, pokornie służyć innym i
przekazywać ją dalej również bezinteresownie, a to dobro powinno do nas
wrócić ze zdwojoną siłą:
1 Kor
4,07 Któż będzie cię wyróżniał? Cóż masz, czego byś nie otrzymał? (od Stwórcy) A
jeśliś otrzymał, to czemu się chełpisz, tak jakbyś nie otrzymał.
Mt
10,08 … Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie!
Dz
20,35 … i pamiętać o słowach Pana Jezusa, który powiedział: ”Więcej szczęścia
jest w dawaniu aniżeli w braniu”.
Jestem całkowicie
niezależnym pasjonatem zdrowego, smacznego i ekologicznego odżywiania się. Dokładam
wszelkich starań, aby wszystkie dane przed publikacją, jakie umieszczam w
swoich wpisach były kilkakrotnie weryfikowane w różnych wiarygodnych źródłach.
Otwarty jestem również na wszelkie fachowe, rzetelne i przekonujące argumenty
innych, jednocześnie licząc, że czytelnicy tego Blogu będą przesyłać na mojego
maila swoje tego typu uwagi, abyśmy mogli wszyscy żyć w coraz zdrowszym i
bardziej ekologicznym środowisku.
Jednak zawsze pamiętajmy, że nic nie
zastąpi zdrowego, jak tylko jest to możliwe w obecnych czasach, w miarę
ekologicznego i zbilansowanego, codziennego odżywiania oraz ruchu na świeżym
powietrzu.
|
Przedstawiane w Blogu materiały, opisują rośliny,
oleje, substancje, preparaty, mieszaniny, witaminy, minerały itp. i ich
standardowy skład oraz możliwe zastosowania na podstawie wybranych
ogólnodostępnych publikacji, badań, zdjęć i innych materiałów znalezionych w
Internecie, prasie oraz literaturze. |
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz