Olej z nasion wiesiołka tłoczony na zimno

 Informacje ogólne o oleju z wiesiołka tłoczonym na zimno 

Wiesiołek, znany również pod nazwą wiesiołek dwuletni, wiesiołek wieczorny (Oenothera biennia L), wiesiołek dziwny (Oenothera paradoxa), lub kojarzony jest z inną rośliną z tej samej rodziny - wierzbownicą wielokwiatową (Epilobium parviflorum - willow-herb), to roślina lub bylina z rodziny wiesiołkowatych, dzieli się na 16 podrodzajów i ponad 120 różnych gatunków, większość z nich jest uprawianych w Ameryce Północnej w Polsce odnotowujemy ok. 30 gatunków tej rośliny.

Nazwa wiesiołek pochodzi od łacińskiego słowa "vesper", co oznacza "wieczór", ponieważ otwiera ona swoje kwiaty przeważnie wieczorem lub nad ranem i wtedy roślina jest zapylana przez nocne motyle. Płatki wiesiołka bardzo dobrze odbijają światło księżycowe i mienią się pośród mroku. To właśnie temu nietypowemu zjawisku wiesiołek zawdzięcza miano nocnej świecy lub rośliny księżycowego ogrodu. Jest to roślina jednoroczna lub dwuletnia w zależności od zastosowania. Co ciekawe status wiesiołka dwuletniego w naszym kraju jest niezbyt sprecyzowany. Najbliżej mu jednak do kenofitu, czyli gatunku roślin pochodzenia obcego, jednak dobrze zasymilowanego z ekosystemem i należącym właściwie do rodzimej flory. Wiesiołek w pierwszym roku życia wytwarza jedynie liście i korzeń, a w drugim roku wyrasta na wysokość od 60 do nawet 180 cm, produkuje piękne, głównie żółte kwiaty i owoce w postaci czterokomorowych torebek liczących ok. 230 interesujących nas małych nasion, z których można wytłoczyć życiodajny olej. Liście wiesiołka są lancetowate lub eliptyczne, ząbkowane lub piłkowane, najczęściej koloru zielonego lub szarozielonego. Kwiaty są duże, o średnicy od 3 do 10 cm, w kolorze od białego do różowego, fioletowego lub czerwonego. Jest rośliną pochodzącą z Ameryki Północnej, gdzie już od wieków była wykorzystywana przez rdzenne ludy gównie jako roślina lecznicza i spożywcza. W czasach prekolumbijskich w Ameryce Północnej wiesiołek był ceniony przez Indian szczególnie jako roślina lecznicza i używany był do leczenia (wyrabiano śluzowate soki z łodyg i liści) takich schorzeń, jak bóle głowy i gardła, dolegliwości trawienne, żołądkowo-jelitowe czy stany zapalne głównie skóry, siniaków, drobnych ran czy skaleczeń. Indianie plemienia Hopi z grupy Pueblo, obecnie zamieszkujący okolice Wielkiego Kanionu, część północno-wschodnią Arizony, na przykład, stosowali wiesiołek do produkcji barwników, a także traktowali wiesiołek jako roślinę o właściwościach magicznych.

W Europie roślina ta pojawiła się dopiero w XVII wieku, kiedy to została sprowadzona z Ameryki przez niemieckiego botanika i profesora uniwersytetu w Dreźnie, Simona Paulaiego (1624-1680), który w 1661 roku opublikował ceniony podręcznik botaniczny „Theatrum Botanicum” opisując w nim różnorodność ówczesnego roślinnego świata oraz wiele gatunków roślin i m.in. również wiesiołka. Wiesiołek na początku był stosowany głównie jako roślina ozdobna, następnie po zapoznaniu się z jej właściwościami zaczęto doceniać jego właściwości lecznicze, m.in. dzięki angielskiemu botanikowi, lekarzowi, astrologowi i wybitnemu zielarzowi Nicholasowi Culpeper (1616-1654), który w swoim dziele „The English Physician” opisał szczegółowo wiesiołka od strony medycznej, zaliczając go do ważnych roślin leczniczych. W XIX wieku wiesiołek został wprowadzony do Europy Środkowej, a w 1917 roku rozpoczęto uprawę tej rośliny. W Polsce gdzie najbardziej cenione są jadalne młode pędy, liście, korzenie a najcenniejsze są nasiona, z którym wytłacza się na zimno prozdrowotny olej. Obecnie wiesiołek masowo porasta przydrożne łąki i zaniedbane pola ale jako roślina pożyteczna dla utrzymania w dobrej kondycji naszego zdrowia i łatwa do uprawy, mogąca rosnąć w różnych warunkach klimatycznych, jej uprawa przemysłowa jest bardzo szeroko rozpowszechniona w wielu krajach na świecie głównie w strefie umiarkowanej oraz subtropikalnej. Największe profesjonalne uprawy wiesiołka znajdują się w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w stanie Dakota Północna, który produkuje ponad połowę światowej produkcji oleju z wiesiołka. W Kanadzie wiesiołek uprawiany jest głównie w prowincjach Alberta, Saskatchewan i Manitoba. W UE najwięcej wiesiołka uprawia się w Polsce, na Węgrzech, w Niemczech i we Francji. W Azji znaczne uprawy wiesiołka znajdują się w Chinach i Indiach, a w Ameryce Południowej - w Argentynie i Brazylii.

Jeżeli ktoś chciałby sam uprawiać wiesiołka na swojej działce czy nawet przydomowym ogródku to nie jest to wcale trudne. Może podam chociaż w punktach jak to zrobić. Otóż wiesiołek preferuje stanowiska słoneczne lub częściowo zacienione z dobrze przepuszczalnym, wilgotnym i żyznym podłożem. Przed siewem glebę trzeba przekopać, usunąć chwasty i nawieść nawozami najlepiej organicznymi. Na przełomie kwietnia i maja nasiona wiesiołka wysiewamy na głębokość ok. 1 cm, w odstępach ok. 20-30 cm. Przez cały czas wzrostu poletko z wiesiołkiem należy regularnie pielić, podlewać (roślina nie lubi suszy) i spulchniać glebę. Wiesiołek zaczyna kwitnąć w różnych kolorach np. białych, różowych, czerwonych, żółtych czy pomarańczowych, na przełomie lipca i sierpnia a owoce zbiera się ręcznie, kiedy łuski otwierają się i uwalniają małe, ciemnobrązowe nasiona, które należy następnie suszyć w ciepłym i suchym miejscu. Z takiej przydomowej uprawy mamy dwie korzyści, przez lato piękne kwiaty, z którym następnie otrzymujemy ekologiczne, prozdrowotne nasiona do własnego użytku.

Olej z nasion wiesiołka jest wykorzystywany w ziołolecznictwie, kosmetologii oraz przez przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny. Tłoczenie na zimno umożliwia zachowanie wszystkich cennych składników rośliny w tym substancji biologicznie czynnych. Przy przemysłowym tłoczeniu na gorąco, nasiona są poddawane przy użyciu wysokich temperatur obróbce termicznej, aby uzyskać jak największą ilość oleju, ale niestety kosztem jego jakości. Łatwo na tzw. oko rozpoznać oleje tłoczone na zimno od olei tłoczonych na gorąco ponieważ te pierwsze są gęste, zawiesiste i pachnące a te drugie mają konsystencję rzadszą i jaśniejszy kolor i jeżeli w ogóle mają zapach to zazwyczaj mało intensywny lub ledwo wyczuwalny.

Skład chemiczny oleju tłoczonego na zimno z wiesiołka

Olej z nasion wiesiołka jest bogatym źródłem prozdrowotnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) ok. 80% (w 100 g oleju jest ok. 92 g LA i GLA), zwłaszcza kwasów należących do grupy omega-6 (WNKT): gamma-linolenowego (GLA) - został odkryty w 1947 roku przez naukowców H. Klenk i H. U. W. Schmidta, oraz linolowy (LA) - został odkryty przez George'a O. Burr'a i Mary Enig w 1929 roku. Poniżej przedstawiam przykładowy skład chemiczny procentowy oleju z wiesiołka, który może się nieznacznie różnić w zależności od terenu na którym jest uprawiany tzn. jakość gleby, warunki klimatyczne czy kultura samej uprawy ale zazwyczaj wygląda następująco: kwas linolowy (LA), (C18:2) – ok. 45-70%; kwas gamma-linolenowy (GLA), (C18:3) – ok. 7-14%; kwas oleinowy (OA), (C18:1) – ok. 7-10%; kwas palmitynowy (PA), (C16:0) – ok. 5-10%; kwas stearowy (SA), (C18:0) – ok. 1-4%; kwas eikozapentaenowy (EPA), (C20H30O2) - mniej niż 1%; kwas dokozahexaenowy (DHA), (C22H32O2) - mniej niż 1%; kwas behenowy (BA), (C22H44O2) -  mniej niż 1% oraz polifenole, jak:  hydroksytyrozol (1,11 mg/kg oleju); kwas wanilinowy (3,27 mg/kg oleju); wanilina (17,37 mg/kg oleju); kwas p-kumarowy (1,75 mg/kg oleju); kwas ferulowy (25,23 mg/kg oleju). Poza tym olej z nasion wiesiołka zawiera: β-sitosterol (wspomagający układ sercowo-naczyniowy), niacynę, kwas foliowy, fitosterole, tokoferole, flawonoidy, białko bogate w aminokwasy siarkowe, witaminy i minerały: C, B6, F, E (w 100 g oleju – ok. 5,5 mg), cynk, selen, magnez, żelazo, miedź, potas, wapń, aminokwasy siarkowe, enzymy czy tryptofan. Wartość energetyczna w 100 g oleju to: 3660-3709 kJ / 886-967 kcal w tym kwasy tłuszczowe nasycone 8,5 g.

Może jeszcze krótko wyjaśnię, co oznaczają w nawiasach przy poszczególnych kwasach symbole np. (C18:1). Otóż termin ten odnosi się do długości łańcucha węglowego i liczby wiązań podwójnych w cząsteczce kwasu tłuszczowego. W tym konkretnym przypadku oznacza to, że cząsteczka kwasu oleinowego składa się z 18 atomów węgla i zawiera jedno wiązanie podwójne między atomami węgla numer 9 i 10, licząc od końca metylowego łańcucha węglowego. Szerzej o kwasach tłuszczowych, napisałem w moim wpisie na tym Blogu pod linkiem: https://olejetloczonenazimno.blogspot.com/2023/02/tuszcze-rodzaje-oraz-ich-wpyw-na-zdrowie.html

Od nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) zależy przebieg wielu prozdrowotnych procesów zachodzących w naszym organizmie, który potrzebuje tych kwasów z zewnątrz wraz z pożywieniem, ponieważ nie jest w stanie sam ich wytworzyć, m.in. do prawidłowego wzrostu i rozwoju, dlatego są one niezmiernie cennym składnikiem oleju z wiesiołka tłoczonego na zimno. Warto jeszcze dodać, że w 100 gramach oleju z wiesiołka zawartych jest około 880 kalorii a nie powinny występować w nim żadne cukry czy sól. 

Możliwe właściwości prozdrowotne oleju z nasion wiesiołka, tłoczonego na zimno

Olej tłoczony na zimno, z czystych twardych nasion wiesiołka ma niezaprzeczalnie dobroczynny wpływ na organizm człowieka. Efekty terapeutyczne oleju z wiesiołka przypisuje się bezpośredniemu działaniu jej składowych WNKT na komórki odpornościowe, jak również ich pośredni wpływ na syntezę eikozanoidów (np. prostaglandyn, cytokin, mediatorów cytokin). WNKT mogą zmniejszać wpływ wysoko nienasyconych kwasów tłuszczowych na tkanki i działanie eikozanoidów, które są związane z różnymi czynnikami zapalnymi i immunologicznymi powodującymi patogenezę chorób.

Kwas GLA (kwas gamma-linolenowy, należący do PUFA), jest najprawdopodobniej najbardziej wartościowym składnikiem oleju z wiesiołka, tłoczonego zimno. Ogólnie rzecz ujmując, kwas GLA produkujemy sami w naszym organizmie, z kwasu linolowego z pomocą enzymu delta-6-desaturazy. Ten enzym jest jednak wąskim gardłem i nie jesteśmy w stanie samodzielnie wyprodukować tyle GLA, ile można by dostarczyć z diety, dlatego, aby go uzupełnić można sięgać np. po odpowiednie wielonasycone kwasy tłuszczowe. Aktywność delta-6-desaturazy w komórkach człowieka zależy od różnych czynników i ulega obniżeniu pod wpływem działania nikotyny, alkoholu, niedoboru magnezu, ubogiej diety z dominacją nasyconych kwasów tłuszczowych oraz w warunkach fizjologicznego starzenia się organizmu.

GLA jest w ustroju dalej metabolizowany do kwasu dihomogamma-linolenowego (DGLA), który podlega metabolizmowi oksydacyjnemu przez cyklooksygenazy (COX) i lipooksygenazy (LOX) w celu wytworzenia przeciwzapalnych eikozanoidów (prostaglandyn serii 1 i leukotrienów serii 3). GLA i jego metabolity wpływają na ekspresję różnych genów. Produkty tych genów odgrywają znaczącą rolę w funkcjach odpornościowych, a także w procesie programowanej śmierci komórki (apoptozie).

Warto jednak pamiętać, że najbardziej wartościowy jest olej z nasion wiesiołka świeżo, rzeczywiście wytłaczany na zimno, niefiltrowany, nierafinowany oraz bez jakichkolwiek „ulepszaczy, rozcieńczaczy” i innych tego typu komercyjnych dodatków. Olej z wiesiołka powinien mieć krótki termin ważności, maksymalnie do 3 miesięcy przy spożyciu wewnętrznym oraz do roku przy użyciu zewnętrznym, wtedy bowiem zachowuje on wszystkie swoje najważniejsze właściwości prozdrowotne.

Jednak UWAGA: nie należy nastawiać się na szybki czy w ogóle na jakikolwiek terapeutyczny efekt stosowania olejów jako takich. Olej z wiesiołka to po prostu zdrowy produkt spożywczy, stosowany profilaktycznie a czasami pod kontrolą lekarza, również jako ziołowy lek ale nie jest żadnym magicznym, cudownym, ozdrowieńczym eliksirem. Nie ulegajmy chwilowym impulsom emocjonalnym często powodowanych przez różnego typu reklamy czy domorosłych, nieomylnych magów. Na zauważalne efekty potrzeba czasu. Za optimum można przyjąć czas stosowania oleju w zakresie od 4 do 6 miesięcy, po którym to okresie można będzie zauważyć lub nie, jakieś pozytywne efekty stosowania oleju z wiesiołka i zresztą nie tylko tego ale również innych prozdrowotnych olejów z nasion roślin oleistych tłoczonych na zimno. Tak jak zawsze uprzedzam, oleje nie są sensu stricte lekami lecz naturalnymi substancjami wspomagającymi nasze organizmy w walce z różnymi chorobami i należy używać ich z umiarem, rozwagą i rozsądkiem, aby nie przedawkować, ponieważ nadmierne spożywanie oleju może prowadzić do niepożądanych skutków, takich jak: biegunka, nudności czy bóle brzucha a najlepiej po konsultacji z dietetykiem, lekarzem rodzinnym czy lekarzem innej specjalności, u którego leczymy się na stałe.

Olej z nasion wiesiołka tłoczony na zimno, niezaprzeczalnie ma wiele właściwości prozdrowotnych, popartych różnymi badaniami, co sprawia, że jest on coraz bardziej ceniony w medycynie naturalnej i ziołolecznictwie. Poniżej przedstawiam jaki ten olej może mieć wpływ na nasze poszczególne organy, jednak z powyżej przedstawionymi zastrzeżeniami.

Wsparcie układu pokarmowego - kwas GLA zawarty w oleju z wiesiołka pozytywnie wpływa na trawienie, pobudza brunatną tkankę tłuszczową (więcej tej tkanki posiadają kobiety niż mężczyźni) i zwiększa tempo przemian metabolicznych. Kwas gamma-linolenowy uaktywnia brunatną tkankę tłuszczową, która spala zbędny tłuszcz i przekształca go w ciepło czym może wspomagać procesy odchudzania. Ponadto, olej wykazuje właściwości żółciopędne i reguluje procesy przemiany materii, redukując magazynowanie substancji w organizmie. Olej wspiera funkcjonowanie wątroby oraz zapobiega jej otłuszczeniu, pomaga w bólach brzucha, stanach zapalnych jelit oraz biegunek, wspomaga leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Wspomaga leczenie zmian skórnych – olej z wiesiołka stosowany na skórę ma głównie działanie biochemiczne i jest przeznaczony głównie do cery suchej, zniszczonej i podrażnionej, chociaż nie ma przeciwwskazań do stosowania oleju na cerę tłustą. Pomaga w leczeniu trądziku łojotokowego, trądziku różowatego (wspomaganie leczenia trądziku daje dobre efekty gdy jeden z popularnych leków na trądzik, np. izotretynoina połączymy z olejem z wiesiołka – po konsultacji z dermatologiem), rumienia, samej łuszczycy jak i różnych negatywnych pozostałości po tej chorobie, atopowego zapalenia skóry, egzemy oraz alergii skórnych, niweluje zmiany trądzikowe, wypryski czy zaskórniki może również pomagać w leczeniu owrzodzeń o różnej etiologii. Olej z wiesiołka posiada dość niską komedogenność (2 w pięciostopniowej skali) dlatego jest dość dobrze tolerowany przez skórę trądzikową, nie zapychając porów skóry, zmniejsza jej reaktywność, działa jako emolient i ma pozytywny wpływ na stan zapalny. Nienasycone kwasy tłuszczowe inicjują produkcję enzymu (delta- 6-desaturaza), wspierającego leczenie różnych dolegliwości skórnych, wpływają na funkcjonowanie membran i przestrzeni międzykomórkowych, które jeżeli są zaburzone to również jest zaburzona bariera naskórkowa, utrzymująca odpowiedni poziom nawodnienia organizmu oraz zapobiegająca przesuszaniu i utracie wody przez zewnętrzne warstwy skóry. Odbudowuje barierę fosfolipidową, wspomaga utrzymanie prawidłowej struktury i elastyczności skóry, wspomaga poprawę profilu lipidowego w błonach erytrocytów. Olej wspomaga usuwanie toksyn i naprawia szkody wyrządzone w organizmie przez destrukcyjnie działające wolne rodniki. Ogólnie olej z wiesiołka dzięki NNTK, głównie kwasu gamma-linolenowego oraz witaminy F i E ma silne właściwości nawilżające, pielęgnuje, zatrzymuje wodę w skórze i korzystnie wzmacnia skórę, wyrównuje koloryt skóry, wzmacnia słabe oraz wypadające włosy czy chore paznokcie, skóra także jest w stanie lepiej się obronić przed różnymi patogenami. I jeszcze ciekawostka, na którą przygotowując ten wpis, natknąłem się, otóż - Brytyjski Związek Dermatologów (British Association of Dermatologists) uznał, że olej z nasion wiesiołka, ze względu na bezpieczeństwo w długotrwałym stosowaniu, może być kluczowym w leczeniu AZS - egzemy atopowej. Egzema atopowa (zwana także atopowym zapaleniem skóry, to choroba skóry, która często występuje u dzieci, ale może również dotyczyć dorosłych. Choroba ta charakteryzuje się suchą, swędzącą i zapalną skórą, która może być pokryta czerwonymi plamami, łuską i grudkami. Egzema atopowa jest zwykle związana z alergią i astmą, a jej przyczyna nie jest w pełni znana, ale uważa się, że jest to wynik interakcji czynników genetycznych i środowiskowych, takich jak dym papierosowy, stres, reakcje na niektóre pokarmy lub kosmetyki. Egzema atopowa nie jest chorobą zakaźną i nie jest zaraźliwa. Choroba ta może być leczona za pomocą specjalnych maści i kremów, ale może wymagać także zmiana stylu życia i stosowania leków przeciwhistaminowych lub kortykosteroidów w cięższych przypadkach.

Choroby zapalne i reumatyczne – NNKT łagodzą bóle reumatyczne, pobudzają regenerację tkanki chrzęstnej i łącznej, pomagają w chorobach stawów, szczególnie przy ich zapaleniach, dzięki pośredniemu wpływowi kwasów tłuszczowych na mediatory prozapalne (prostaglandyny, cytokiny), przyspieszają proces gojenia się ran, złamań czy różnych uszkodzeń wiązadeł. Korzystne właściwości oleju z wiesiołka mogą być wykorzystywane w leczeniu chorób o podłożu zapalnym, np. reumatoidalnego zapalenia stawów lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, również w dysfunkcji gruczołów Meiboma, która jest główną postacią zapalenia powiek, zaobserwowano zmniejszenie objawów, takich jak zaczerwienienie, suchość oraz świąd skóry u pacjentów dializowanych, u których objawy takie są częste a są one wynikiem niewydolności nerek. Przyjmowanie oleju z wiesiołka wraz z olejem rybim i wapniem zmniejsza utratę masy kostnej i zwiększa gęstość kości u osób starszych z osteoporozą, u którym, w kościach tworzą się małe dziury lub osłabione obszary, co może prowadzić do wielu złamań czy innych uszkodzeń kości.

Układ sercowo-naczyniowy - duża zawartość w oleju z nasion wiesiołka kwasu gamma-linolenowego wykazuje właściwości antyagregacyjnie na płytki krwi, działa rozrzedzająco na krew i nie należy go łączyć z przyjmowanymi już lekami przeciwzakrzepowymi, poprawia przepływ krwi w naczyniach krwionośnych, zapobiega zakrzepom, obniża ciśnienie tętnicze krwi, co zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, zawału serca i udaru mózgu. Jeżeli nie przyjmujemy żadnych leków przeciwzakrzepowych to po konsultacji z lekarzem prowadzącym, oleju z wiesiołka możemy używać doustnie w profilaktyce problemów z przepływem krwi w żyłach, zaburzeniach rytmu serca, po przebytych operacjach czy zabiegach na układzie sercowo-naczyniowym, przy obrzękach kończyn górnych czy dolnych oraz w występującej okresowo wyższej temperaturze kończyny, szczególnie w nocy (może to być objaw zespołu niespokojnych nóg - RLS). Należy pamiętać, że odwodnienie organizmu przyczynia się do zagęszczenia krwi i zwiększa możliwość powstawania tzw. gęstej krwi oraz zakrzepów, dlatego zaleca się, aby osoba dorosła dziennie wypijała ok. 2-3 litrów czystej, niegazowanej wody a szczególnie wskazane jest, aby rano, dzień rozpoczynać od wypicia szklanki zdrowej, czystej wody do której można, jeżeli ktoś lubi. ewentualnie dodać kilka kropel świeżo wyciśniętego soku z cytryny.

Układ odpornościowy – olej może pomagać usuwać nadmiar komórek tłuszczowych z żył i tętnic czym wspomaga tzw. dobry cholesterol (HDL), obniża poziom tzw. złego cholesterolu (LDL) - zapobiega utlenianiu cholesterolu i odkładaniu się w postaci złogów w ściankach naczyń krwionośnych, zmniejsza stężenie triacylogliceroli, zmniejsza ryzyko rozwoju miażdżycy, olej z wiesiołka wykazuje działanie odtruwające – usuwając toksyny z organizmu, wspomagając tworzenie naturalnego mechanizmu obronnego przed różnymi chorobami, ma pozytywny wpływ na stężenie metali ciężkich takich jak: ołów i kadm, we krwi. Kwasy zawarte w oleju z wiesiołka mają bardzo pozytywny wpływ na ogólną odporność organizmu człowieka tworząc swego rodzaju barierę ochronną przed różnymi wirusami, co sprawia, że rzadziej zapadamy na choroby płuc, oskrzeli, gardła, oczu (niweluje objawy zespołu suchego oka), zmniejszają ryzyko częściowego zamglenia rogówki u pacjentów po laserowej korekcie wzroku, astmę, czy wszelkiego rodzaju alergie, również te sezonowe, zapewnia ochronę przed chorobami górnych dróg oddechowych, podczas przeziębienia, ponieważ łagodzi stan zapalny, osłania błony śluzowe, zmniejsza kaszel i chrypkę, ma działanie antybakteryjne i przeciwgrzybiczne, hamuje rozwój cukrzycy oraz powikłań z tego wynikających oraz poprawia nasze siły witalne. .

Układ nerwowy – olej z wiesiołka dzięki zawartości kwasów tłuszczowych (DHA), które są naturalnym składnikiem komórek mózgowych, może wywierać wpływ na funkcjonowanie centralnego układu nerwowego, poprawia pracę mózgu, m.in. pamięć i koncentrację, sprawne myślenie, wspiera walkę z objawami demencji, sklerodermii, schizofrenii, choroby Alzheimera, padaczki lekoopornej, zespołu Raynauda, wspomaga leczenie stwardnienia rozsianego. Jednak brak jest jednoznacznych, wiarygodnych badań, które by potwierdzały, że olej z wiesiołka jest w stanie przynieść jakieś wielkie korzyści w leczeniu ww. chorób. Olej z wiesiołka może być stosowany we wspomaganiu leczenia neuropatii obwodowych będących najczęściej efektem cukrzycy lub innych schorzeń przewlekłych. Badania potwierdzają, że olej wykazuje zdolność do odwracania uszkodzeń nerwowych, dzięki czemu łagodzi objawy takie, jak: mrowienie, drętwienie, utrata czucia w kończynach górnych i dolnych. Olej z nasion wiesiołka, może mieć istotny wpływ na zdrowie psychiczne m.in. podkreśla się jego korzystny wpływ w łagodzeniu stanów depresyjnych, lękowych, głębokiego smutku czy osłabienia. Może zmniejszać także nadpobudliwość u dzieci i łagodzić ewentualne objawy ADHD.

Układ rozrodczy kobiety - olej z wiesiołka może wpływać na gospodarkę hormonalną kobiet, poprawia płodność, ułatwia zapłodnienie (ułatwia transport plemników w pochwie) - nawet u kobiet, które wcześniej stosowały antykoncepcję hormonalną - oraz poród naturalny poprzez pobudzanie wydzielania płodnego śluzu (tuż przed owulacją i po niej), poprawia jego jakość i ukrwienie śluzówki macicy, właściwości oleju z wiesiołka mają wpływ na spojenie łonowe i szyjkę macicy przed porodem zaś zaleca się masaże krocza olejem z wiesiołka, aby utrzymywać odpowiednie nawilżenie naskórka oraz elastyczność skóry. Łagodzi dolegliwości związane z nieregularną czy bolesną miesiączką (obrzęk i bolesność piersi, bóle podbrzusza, rozdrażnienie, wahania nastroju) i dolegliwości towarzyszące menopauzie, zmniejsza intensywność i częstość uderzeń gorąca, nadmierną potliwość, niweluje drażliwość i wahania nastroju, pomaga w terapii mastalgii cyklicznej, szacuje się, że kobiety cierpiące z powodu mastalgii mają obniżony poziom nienasyconych kwasów tłuszczowych w organizmie, a jeden ze sposobów leczenia tego typu kobiecych dolegliwości bólowych opiera się na podawaniu odpowiednich dawek witaminy E zawartej m.in. w oleju z wiesiołka, zmniejsza bóle tkliwości piersi, łagodzi PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego), wspomaga leczenie zespołu policystycznych jajników (zaburzenie endokrynologiczne, głównie u kobiet w wieku rozrodczym, dzięki zawartości wielu kwasów tłuszczowych oraz np. magnezu, poprawia ogólne samopoczucie przed menstruacją (kwas gamma-linolenowy zakłóca produkcję prostaglandyn – hormonów pobudzających skurcze macicy) związane z funkcjonowaniem organizmu kobiety. Olej z wiesiołka oprócz pozytywnego wpływu na zdrowie kobiety również ma pozytywny wpływ na potencję mężczyzn co do żywotności i szybkości przemieszczania się plemników.

Wspomaga organizm w chorobach onkologicznych – w profilaktyce zachorowań na nowotwory istotną rolę odgrywają kwasy tłuszczowe i dlatego olej z wiesiołka może również posiadać właściwości przeciwnowotworowe, hamujące proces formowania się nowotworu, działając osłaniająco i wpływając na zmniejszenie szkodliwego wpływu substancji kancerogennej, czyli czynnika rakotwórczego. W co prawda nielicznych badaniach, sugeruje się, że kwas gamma-linolenowy wpływa na zmniejszenie wielolekooporności komórek nowotworowych, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia wrażliwości na stosowane leki onkologiczne. Nie tak dawno ukazały się w USA badania, gdzie naukowcy dowodzą, że olej z wiesiołka za sprawa kwasu gamma-linolenowego aktywnie wspiera walkę z rakiem piersi, zmniejszając ryzyko zachorowania na ten nowotwór, a także pomaga w leczeniu agresywnej postaci tej choroby. W literaturze sugeruje się, że olej z wiesiołka ze względu na obecność GLA i jego cytotoksyczności względem komórek rakowych glejaka mózgu może wspomagać jego leczenie. Olej z wiesiołka może pomóc w regulowaniu poziomu cukru we krwi, co jest szczególnie korzystne dla osób z cukrzycą.

Podsumowanie najważniejszych możliwych właściwości oleju z wiesiołka

Olej z nasion wiesiołka jest źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega-6 i omega-3. Jednym z głównych składników oleju z wiesiołka jest kwas gamma-linolenowy (GLA), który jest rzadkim kwasem tłuszczowym i występuje w niewielu innych niż oleje tłoczone na zimno, produktach spożywczych.

Badania wykazały, że GLA działa przeciwzapalnie, co jest szczególnie korzystne dla osób z chorobami zapalnymi, takimi jak choroby reumatyczne, astma czy choroby skóry. Ponadto, olej z nasion wiesiołka może zmniejszać ból i sztywność stawów u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Kwas gamma-linolenowy może również pomóc w utrzymaniu zdrowej skóry, poprawiając jej nawilżenie i elastyczność. Olej z nasion wiesiołka stosuje się często w kosmetyce do produkcji kremów, balsamów i masek, które pomagają w pielęgnacji skóry.

Olej z nasion wiesiołka może być również korzystny dla kobiet w okresie menopauzy, ponieważ GLA pomaga w utrzymaniu równowagi hormonalnej. Badania wykazały, że suplementacja oleju z wiesiołka może pomóc w zmniejszeniu uderzeń gorąca i innych objawów menopauzy.

Warto również podkreślić, że olej z nasion wiesiołka zawiera antyoksydanty, które pomagają w zwalczaniu wolnych rodników i zapobieganiu uszkodzeniom komórek. Antyoksydanty te pomagają w ochronie układu sercowo-naczyniowego, a także mogą przyczynić się do zmniejszenia ryzyka chorób neurodegeneracyjnych.

Może jeszcze podam według mnie, świetny sposób na stosowanie olejów tłoczonych na zimno w ogólnych celach profilaktycznych.

Olej z wiesiołka oraz olej z siemienia lnianego można użyć do rozcieńczenia  bardzo ostrego oleju z czarnuszki. A mianowicie, robimy z tych trzech olejów prozdrowotną miksturę w proporcjach: olej z czarnuszki - 2 porcje, olej z wiesiołka - 2 porcje oraz olej lniany – 1 porcja. Wszystkie oleje mieszamy i potrząsamy, aby dobrze się wymieszały i pijemy według swoich zapotrzebowań. Dzięki temu mamy dobrze zróżnicowany profil kwasów tłuszczowych i fitoskładników, a smak oleju z czarnuszki staje się mniej ostry, ponieważ olej z wiesiołka i z siemienia są łagodniejsze w smaku.

Zastosowanie oleju z wiesiołka w zdrowym odżywianiu

Kulinarne zastosowanie oleju z wiesiołka – ze względu na charakterystyczny, subtelny ziołowo-orzechowo-zbożowy z lekką domieszką goryczki smak oraz piękną zielono-złocistą barwę, olej jest cenionym składnikiem naszej diety, jednak aby olej zachował wszystkie swoje prozdrowotne właściwości, może być spożywany wyłącznie na zimno, ponieważ nie przetrwałyby one pod działaniem wysokiej temperatury stosowanej przy obróbce termicznej. Nie nadaje się do smażenia, pieczenia czy do wypieku ciast. Można ewentualnie dodawać go do już ugotowanych potraw, np. zup, aby trochę zmienić smak potraw na ten charakterystyczny, który ma wiesiołek. Ogólnie dodajemy olej do różnego rodzaju zimnych sałatek, surówek, sosów, dressingów, do kiszonej kapusty, kasz, serów, twarogów, płatków, do smarowania kanapek, do śniadaniowych twarogów, różnego rodzaju past, jogurtów, owsianek, koktajli, shaków czy przecierów owocowo-warzywnych. Olej z wiesiołka jest szczególnie korzystny w diecie dzieci od najmłodszych lat. Jest fantastycznym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, szczególnie omega-6. Kwasy tłuszczowe są niezwykle ważne dla rozwoju i pracy rozwijającego się mózgu oraz uzyskiwania odporności, może być dobrym wsparciem dla małych alergików i atopików.

W Internecie można znaleźć wiele przepisów na stosowanie oleju w kuchni. Poniżej przedstawiam kilka pomysłów jak można zagospodarować olej z wiesiołka w zdrowym odżywianiu;

- olej z wiesiołka doskonale nadaje się jako składnik do dressingu do sałatek. Wystarczy wymieszać łyżkę oleju z wiesiołka z ulubionymi przyprawami i octem balsamicznym lub sokiem z cytryny.

- olej z wiesiołka jest również świetnym składnikiem do marynowania mięsa. Dzięki temu, że zawiera kwasy tłuszczowe, pomaga w zmiękczaniu mięsa i dodaje mu smaku.

- olej z wiesiołka można dodać do smoothies lub koktajli owocowych, aby wzbogacić ich wartość odżywczą.

-sałatka z wiesiołkiem: wymieszaj w misce sałatę, pomidory, ogórki, paprykę, cebulę i natkę pietruszki. Polej sałatkę olejem z wiesiołka i posyp orzechami włoskimi.

-omlet z wiesiołkiem: rozgrzej patelnię z odrobiną oleju z wiesiołka i wlej jajka roztrzepane z mlekiem. Kiedy omlet się zetnie, posyp go startym serem i liśćmi wiesiołka. Podawaj na ciepło.

-koktajl z wiesiołkiem: zmiksuj w blenderze mleko roślinne, banany, jagody i łyżkę oleju z wiesiołka. Koktajl będzie doskonałym źródłem składników odżywczych i energii na cały dzień.

-ryż z wiesiołkiem: ugotuj brązowy ryż z dodatkiem warzyw, takich jak marchewka, papryka i cukinia. Na koniec dodaj do ryżu łyżkę oleju z wiesiołka i posyp go ziarnami sezamu.

-kuskus z wiesiołkiem: ugotuj kuskus (danie kuchni Maghrebu zawiera drobne kulki semoliny, bulionu, mięsa, warzyw, orzechów, owoców i przypraw) i wymieszaj go z pokrojonymi pomidorami, ogórkiem, cebulą, natką pietruszki i kawałkami sera feta. Polej kuskus olejem z wiesiołka i podawaj na ciepło lub na zimno.

Zastosowanie oleju z nasion wiesiołka w kosmetyce i pielęgnacji ciała

Obecnie olej z wiesiołka stał się popularnym i swego rodzaju modnym, ziołowym składnikiem w produkcji leków i różnego rodzaju kosmetyków. Głównie ze względu na swoje właściwości pielęgnacyjne oraz wielokierunkowość działania, jest cenionym preparatem w profesjonalnej kosmetologii. Olej z wiesiołka, jako naturalny kosmetyk, jest gęstym tłuszczem roślinnym i do pielęgnacji ciała powinno się używać go w stężeniu 20-35%. Świeży olej można rozcieńczać np. innymi naturalnymi olejami, balsamami, odżywkami, szamponami lub kremami jakie stosujemy na ciało. Olej jest bogaty w kwasy tłuszczowe omega-6 czy omega-9, a także witaminę F i E, która działa jako przeciwutleniacz i pomaga chronić skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez wolne rodniki. Olej z wiesiołka uczestniczy też w procesie produkcji enzymu delta-6-desaturazy, który wspomaga regenerację skóry. Olej może mieć również dobroczynny wpływ na kondycję skóry głowy, wzmacnia mieszki włosowe i pobudza wzrost włosów. Jest też polecany dla osób, które narzekają na nadmierne wypadanie włosów. Jak już wcześniej wspominałem przy okazji wymieniania różnych właściwości prozdrowotnych, olej z wiesiołka stosowany w kosmetyce, nie jest żadnym „cudownym eliksirem młodości” o czym udało mi się dowiedzieć z niektórych artykułów w Internecie lecz po prostu zdrowym i naturalnym a więc i nie błyskawicznie „na pstryk” spełniającym nasze oczekiwania preparatem, ale jak najbardziej pozytywnie ale powoli i systematycznie wspierającym pielęgnację naszego ciała.

Olej z wiesiołka może być stosowany w kosmetyce na różne sposoby, w zależności od potrzeb skóry, włosów czy paznokci, którym, np. poprawiają stan płytki paznokcia. Oto kilka sposobów, jak jest on wykorzystywany do pielęgnacji ciała:

-olej z wiesiołka jako składnik kremów i balsamów do ciała, działa nawilżająco i łagodząco, a także poprawia elastyczność skóry. Może być stosowany do pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej.

-olej z wiesiołka jako składnik olejków do masażu, jest znany ze swoich właściwości przeciwzapalnych i antybakteryjnych, co czyni go idealnym składnikiem olejków do masażu.

-olej z wiesiołka jako składnik serum do twarzy może pomóc w redukcji zmarszczek i poprawie elastyczności skóry. Może być stosowany do pielęgnacji skóry dojrzałej i suchej.

-olej z wiesiołka jako składnik szamponów i odżywek do włosów pomaga nawilżać i wzmacniać włosy, a także łagodzić podrażnienia skóry głowy.

Olej może być stosowany do pielęgnacji włosów suchych i zniszczonych. Olej z wiesiołka bogaty jest w kwas arachidowy i inne kwasy tłuszczowe z łańcuchami omega, które m.in. pomagają zwalczać stres oksydacyjny, regulują pracę gruczołów łojowych, wspierają leczenie łupieżu, normalizują poziom pH (włosy mają swoje naturalne pH, zazwyczaj wynosi ono 4,5-5,5, ten kwaśny poziom pH chroni włosy przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, m.in. grzybami), zmniejszają stany zapalne oraz wspierają zdrowy wzrost komórek co może pomóc przy wypadania włosów z powodu tzw. szkód środowiskowych, takich jak: ekspozycja na słońce i inne czynniki zewnętrzne również zapalenie skóry głowy oraz wspomagają wzrost nowych włosów i wydłużania istniejących łodyg włosów. Dzięki zawartości fito estrogenów olej może łagodzić objawy stanów związanych z hormonami, takich jak menopauza u kobiet, kiedy to wypadanie włosów jest częstym jej objawem. Oleju z wiesiołka można używać również do olejowania włosów, podczas tego zabiegu wspomaga on procesy regenerujące, stymulując osłabione cebulki do wzrostu, przy masażu skóry głowy lub jako serum na rozdwojone końcówki, olej pomaga dbać o rozszerzone łuski powierzchni włosa, zamykając je co znacznie ogranicza utratę wilgoci, o czym pisałem już przy omawianiu innych olejów tłoczonych na zimno. Sprawdzi się również jako napar z suszonych liści wiesiołka w formie płukanki. Spotkałem się również z opinią, że wymieszanie oleju z wiesiołka z olejkiem eterycznym z rozmarynu, może zwiększać grubość włosów oraz wzmacniać ich cebulki.

Warto pamiętać, że olej z wiesiołka może nie być odpowiedni dla wszystkich rodzajów skóry, więc przed zastosowaniem warto przeprowadzić test na małym obszarze skóry, na której ma być zastosowany. Jednak przede wszystkim, zawsze należy zapoznać się z właściwościami oleju, aby odpowiednio dostosować olej do swoich potrzeb a w razie jakichkolwiek wątpliwości należy zawsze poradzić się lekarza dermatologa.

Preparaty zawierające olej z wiesiołka można również przygotowywać samodzielnie jako swego rodzaju naturalne, roślinne suplementy diety, aby poprawić i wzmocnić działanie innych produktów pielęgnacyjnych, m.in. w sytuacjach, kiedy: mamy jakiekolwiek problemy skórne, chcemy nawilżyć, ujędrnić czy odżywić skórę i utrzymywać czystą, zrelaksowaną i zdrową cerę, wtedy można, oczywiście z umiarem (ok. 2-3 krople oleju rozprowadzić na skórę i delikatnie wcierać przez około 30 sekund, aż do wchłonięcia oleju przez skórę), nakładać olej na twarz (bez oczu), aby spłycić zmarszczki, poprawić i odświeżyć kondycję skóry, np. poprzez wzmacnianie warstwy hydrolipidowej naskórka, chroniącej skórę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, jak: słońce, mróz, wiatr, bakterie, utrata wilgoci, podrażnienia czy stany zapalne. Olej z wiesiołka można, na bieżąco, też mieszać z różnymi olejami, szamponami, odżywkami kremami, serum czy kosmetykami, które mieszają się z tłuszczami i taki preparat nakładać na oczyszczoną wcześniej skórę. Olej z wiesiołka ze względu na przyjemny zapach i barwę, jest bardzo dobrze przyjmowany nawet przez osoby sceptyczne co do stosowania kwasów tłuszczowych (samo słowo tłuszcz czasami powoduje zapalenie się czerwonej lampki u niektórych osób, które nie bardzo odróżniają kwasy tłuszczowe nasycone – te zwierzęce od tych roślinnych nienasyconych), oraz co jest bardzo ważne olej używany na skórę nie zostawia tłustego filmu oraz nie zapycha porów. 

Na koniec tego działu chciałbym podać dwa przepisy, znalezione w Internecie, na zdrowe maseczki, które odświeżą nam twarz.

Składniki: 2 łyżki oleju z nasion wiesiołka, 1 łyżka miodu, 1 łyżka jogurtu naturalnego, 1 łyżka soku z cytryny

Instrukcje: W misce wymieszaj olej z nasion wiesiołka, miód i jogurt. Dodaj sok z cytryny i wymieszaj dokładnie. Nałóż maseczkę na twarz i pozostaw na 10-15 minut. Spłucz twarz letnią wodą i delikatnie osusz.

Ten przepis zawiera olej z nasion wiesiołka, który pomaga nawilżyć i odżywić skórę. Miód i jogurt zapewniają skórze wilgoć i odżywienie, a sok z cytryny pomaga zwiększyć jasność skóry i zmniejszyć widoczność przebarwień. Ważne jest, aby pamiętać, że sok z cytryny może podrażnić skórę, więc należy go używać ostrożnie i nie stosować, jeśli mamy bardzo wrażliwą skórę.

Drugi przepis

Składniki: 1 łyżka oleju z nasion wiesiołka, 1 łyżeczka miodu, 1 łyżeczka sproszkowanej kawy, 1 łyżeczka sproszkowanego cynamonu

Instrukcje: W misce wymieszaj olej z nasion wiesiołka i miód. Dodaj sproszkowaną kawę i cynamon i wymieszaj dokładnie. Nałóż maseczkę na twarz i pozostaw na 15-20 minut. Spłucz twarz letnią wodą i delikatnie osusz.

Ta maseczka zawiera olej z nasion wiesiołka, który działa na skórę przeciwzapalnie i łagodzi stany zapalne. Miód zawiera enzymy, które pomagają w łagodzeniu stanów zapalnych skóry, a kawa i cynamon mają właściwości antyoksydacyjne i antybakteryjne. Kawa może również pomóc złuszczyć martwe komórki skóry i poprawić teksturę skóry.

Ważne! - przeciwwskazania do używania oleju z nasion wiesiołka tłoczonego na zimno

Było dużo o korzyściach, jakie mogą wyniknąć ze spożywania i używania oleju z nasion wiesiołka, więc pora na dorzucenie trochę dziegciu do tej beczki miodu. A więc teraz będzie o przeciwwskazaniach i skutkach ubocznych, które są zdecydowanie ważniejsze od ewentualnych korzyści. Przecież używając olej z wiesiołka chcemy polepszyć swoje zdrowie ale również i przede wszystkim, aby go nie pogorszyć.

Olej z nasion wiesiołka jest zwykle uważany za bezpieczny do spożycia i stosowania, ale istnieją pewne przeciwwskazania do jego stosowania, które należy wziąć pod uwagę decydując się na przygodę z tym olejem:

Kobiety w ciąży i karmiące piersią (laktacja) powinny przede wszystkim, skonsultować się ze swoim lekarzem ginekologiem lub prowadzącym przed spożyciem lub stosowaniem oleju z nasion wiesiołka, ponieważ nie ma wystarczającej ilości badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania oleju z nasion wiesiołka w tych okresach. Chociaż wskazuje się, że dzięki obecności w oleju kwasu GLA, który poprzez olej ulega stężeniu w mleku co może być korzystne dla nowo narodzonych dzieci. Dlatego, że brak jest badań potwierdzających takie myślenie, profilaktycznie zaleca się, aby unikać stosowania oleju z wiesiołka zarówno w okresie ciąży jak i podczas karmienia piersią. Oleju z wiesiołka nie powinny również spożywać dzieci poniżej 12 lat. Znalazłem również takie głosy, że olej z wiesiołka może być stosowany od 3. trymestru, po 37. tygodniu ciąży, jako środek pomagający wywołać poród, poprzez rozszerzenie macicy, głównie w końcówce ciąży i potencjalnie wspomagający poród. Olej z wiesiołka dzięki stymulowaniu prostaglandyn może być traktowany jako środek przyspieszający dojrzewanie szyjki macicy w celu skrócenia porodu i zmniejszenia częstości porodów po terminie. W tym celu może być stosowany nawet dopochwowo. Ale inne głosy wskazują, że olej z wiesiołka rozrzedza krew i w czasie porodu może to być niebezpieczne dla osoby rodzącej. Jednak ze względu na podzielone stanowiska w tej sprawie oraz, że nie ma rozstrzygających badań potwierdzających te dwie przeciwstawne hipotezy należy zawsze przed podjęciem jakichkolwiek decyzji w tym temacie, skonsultować się z lekarzem. Jeżeli ktoś z czytelników mojego Blogu jest z zawodu siostrą (napisałem – siostrą, bo od zawsze uczono mnie, aby tak z szacunkiem zwracać się do pań pielęgniarek, ale ostatnio będąc w szpitalu, zostałem ofuknięty przez panią, która pouczyła mnie, że „siostra” to zakonnica a do niej należy się zwracać oschle i oficjalnie „pani pielęgniarka”) położną i chciałby potwierdzić lub zaprzeczyć takim teoriom, to bardzo proszę o kontakt ze mną.

Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, rozrzedzające krew, aspirynę, leki przeciwpłytkowe i antykoagulanty (Heparyna, Warfaryna, Dabigatran - Pradaxa, Rywaroksaban, Apiksaban, Fondaparynuks, Dipyrydamol, Fenotiazyna), powinny unikać stosowania oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może on zwiększać ryzyko krwawienia co jest stanem zagrożenia dla życia. Może jeszcze tylko dodam coś o bardzo popularnej wśród osób mających problemy z układem sercowo-naczyniowym, a mianowicie o Prodaxie. Otóż Pradaxa (dabigatran) jest jednym z leków z grupy nowych doustnych antykoagulantów (NOACs). Działa on poprzez hamowanie aktywności trombiny, enzymu, który jest kluczowy w procesie krzepnięcia krwi. Pradaxa jest stosowany w terapii przeciwzakrzepowej u pacjentów z migotaniem przedsionków, w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia udaru mózgu, a także w leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Osoby stosujące takie leki, aby upewnić się, że te uwagi ich dotyczą, powinny bezwarunkowo skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym przed rozpoczęciem stosowania oleju z wiesiołka. Dotyczy to szczególnie osób zmagających się z hemofilią. Hemofilia to dziedziczna (w sposób recesywny, co oznacza, że osoba musi dziedziczyć wadliwy gen od obu rodziców, aby rozwinęła się choroba. Hemofilia występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet, ponieważ geny odpowiedzialne za produkcję czynników krzepnięcia znajdują się na chromosomie X, a mężczyźni mają tylko jeden chromosom X, podczas gdy kobiety mają ich dwa) choroba krwi, charakteryzująca się zaburzeniem krzepnięcia krwi. Osoby z hemofilią mają zmniejszoną lub całkowity brak aktywności czynnika krzepnięcia, który jest niezbędny do prawidłowego procesu krzepnięcia krwi. W wyniku tego, osoby z hemofilią są bardziej narażone na krwawienia, zwłaszcza wewnętrzne i stawowe. Olej z wiesiołka nie powinien być również stosowany bezpośrednio przed operacjami i zabiegami. Operacja wiąże się wtedy z zwiększonym ryzykiem nadmiernego krwawienia, które jest ciężko zatamować i które może zaburzyć wynik takiego zabiegu czy operacji.

Osoby z chorobami dróg żółciowych, takimi jak kamica żółciowa, powinny unikać spożywania oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może to spowodować skurcze dróg żółciowych i zwiększyć ryzyko zatorów.

Osoby z epilepsją lub padaczką - olej z wiesiołka może zwiększać ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych (drgawek) u osób z tą chorobą ponieważ olej z wiesiołka może wpływać na skuteczność niektórych leków stosowanych w tej chorobie, dlatego powinny one obowiązkowo skonsultować się ze swoim lekarzem przed spożyciem lub stosowaniem oleju z nasion wiesiołka.

Osoby z niskim ciśnieniem krwi powinny unikać stosowania oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może to obniżać ciśnienie krwi jeszcze bardziej.

Osoby z alergią na rośliny z rodziny wiesiołkowatych (np. bawełnica, oleander) mogą być również uczulone na olej z wiesiołka dlatego powinny one unikać spożywania lub stosowania oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może to spowodować groźną reakcję alergiczną.

Choroby związane z układem hormonalnym – olej z nasion wiesiołka zawiera fitoestrogeny, które mogą wpłynąć na równowagę hormonalną w organizmie. Dlatego osoby z zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak PCOS (zespół policystycznych jajników) lub endometrioza, powinny skonsultować się ze swoim lekarzem przed spożyciem oleju z nasion wiesiołka.

Choroby wątroby - osoby z chorobami wątroby powinny unikać stosowania oleju z wiesiołka, ponieważ może to pogorszyć stan ich wątroby.

Choroby autoimmunologiczne - olej z nasion wiesiołka może nasilać objawy chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto, toczeń rumieniowaty, łuszczycowe zapalenie skóry, czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Choroby układu pokarmowego - osoby z chorobami zapalnymi jelit, takimi jak choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, powinny unikać stosowania oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może to nasilać objawy choroby.

Problemy z przemianą materii - osoby z cukrzycą lub innymi zaburzeniami metabolicznymi powinny skonsultować się ze swoim lekarzem przed spożyciem oleju z nasion wiesiołka, ponieważ może to wpłynąć na kontrolę poziomu cukru we krwi.

Efektami ubocznymi spożywania lub używania oleju z wiesiołka mogą być bóle głowy i łagodne rozstroje żołądka w postaci biegunki, nudności lub bólu brzucha. Ponadto jak większość naturalnych substancji olej może wywoływać uczulenia. Olej może też czasowo obniżać odporność organizmu i powodować powstawanie stanów zapalnych, nie może też być stosowany przez osoby chorujące na choroby neurologiczne i przyjmujące leki psychotropowe i antypsychotyczne czy niesteroidowe leki przeciwzapalne – takie jak aspiryna, diklofenak, naproksen czy ibuprofen. Aby uniknąć tych najprostszych działań niepożądanych, wystarczy przyjmować małe ilości oleju z wiesiołka, najlepiej razem z obfitym posiłkiem.

Ponadto, warto pamiętać, że każdy organizm jest inny i może zareagować inaczej na spożycie oleju z nasion wiesiołka. Olej taki, podobnie jak wiele innych suplementów diety, może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, co może wpłynąć na ich skuteczność lub wywołać niepożądane, czasami groźne efekty uboczne. Dlatego zawsze należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem suplementacji olejem z wiesiołka, aby upewnić się, że jest on bezpieczny dla danej osoby, szczególnie jeśli osoba taka cierpi na jakieś choroby przewlekłe lub przyjmuje na stałe jakieś ważne dla jej zdrowia leki.

Wreszcie, należy pamiętać, że olej z nasion wiesiołka nie jest cudownym lekiem na wszystko i nie powinien zastępować zdrowej i zrównoważonej diety oraz aktywnego stylu życia. Może on jednak być cennym uzupełnieniem diety, zwłaszcza dla osób, które mają niedobory niektórych składników odżywczych lub cierpią na pewne dolegliwości zdrowotne.

Jak przechowywać oleje tłoczone na zimno i jaki jest odpowiedni i nieprzekraczalny termin do spożycia?

Oleje nierafinowane, tłoczone na zimno jak już wcześniej wspominałem w innych wpisach, to tłuszcze bezpośrednio wytłoczone z  nasion roślin oleistych, charakteryzujące się najwyższą zawartością cennych aktywnych składników odżywczych. Zachowują one całe bogactwo witamin i innych cennych właściwości zdrowotnych zawartych w nasionach roślin oleistych. Proces wytłaczania takiego oleju, polega na mechanicznym wyciskaniu oleju z wyselekcjonowanych ziaren roślin oleistych, w temperaturze nie wyższej od +40 stopni C przez prasę ślimakową wykonaną z odpowiednich materiałów, odpornych na działanie składników ziaren, generalnie powinna to być stal kwasowa. Jest to bardzo istotne, ponieważ dzięki temu wszystkie składniki wrażliwe na temperaturę zachowują swoje cenne właściwości. Najbardziej popularnym gatunkiem stali (odpornym na korozję) wykorzystywanym w przemyśle spożywczym więc również i w klasowych urządzeniach do tłoczenia na zimno różnego typu olejów jest stal kwasowa klasy 1.4301 (AISI 304). Dzięki odpowiedniej temperaturze oraz używania właściwej prasy, składniki oleju wytłoczonego z nasion, również odpowiedniej jakości, zachowują wszystkie swoje naturalne właściwości.

Olej z roślin oleistych jako oleje naturalne, nieprzetworzone, a więc nierafinowane, niefiltrowane, nieoczyszczane i co ważne świeżo wytłoczone, należy przechowywać w lodówce (najlepiej na półkach drzwiowych, w pozycji pionowej), i to zarówno przed otwarciem, jak i po ich otwarciu. Olej powinien być trzymany w temperaturze od +4 do ok. +10 stopni Celsjusza maksymalnie. Oleje w 100% naturalne charakteryzuje wrażliwość na: temperaturę, światło i powietrze. Olej powinien być rozlewany do butelek z grubego szkła, o ciemnym kolorze najlepiej brązowym (działającym jak filtr przeciwsłoneczny), które to warunkują ochronę przed utlenianiem pod wpływem wyższej temperatury czy światłem i słońcem. Niestosowanie się do tych zasad skutkuje tym, że olej pod wpływem ww. czynników, nie dość, że traci swoje cenne właściwości to może być również jak najbardziej szkodliwy dla naszego zdrowia. Przed użyciem, olej należy kilkakrotnie wstrząsnąć, aby drobinki, które pod wpływem swojej ciężkości spadły na dno butelki (co jest naturalnym procesem sedymentacji), mogły wymieszać się z resztą oleju. Następnym ważnym warunkiem pewności, że olej zachowuje swoje najważniejsze właściwości jest termin do spożycia. Świeżo wytłoczony olej na zimno najlepiej zużyć w czasie 4 tygodni od daty wytłoczenia, ponieważ w tym okresie olej zachowuje najwięcej swoich wartości odżywczych, a maksymalnie nie dłużej niż do 3 miesięcy, gdyż w miarę upływu czasu olej ulega naturalnemu utlenianiu. Po tym terminie nie zużyty (zjedzony, wypity) olej można przeznaczyć przez następne 3 miesiące do użytku zewnętrznego (smarowanie stawów, stóp, dłoni itp.) a w ostateczności następnie można taki olej przeznaczyć np. do użyźnienia gleby pod warzywa czy kwiaty.

Przechowywanie olejów w lodówce i temperaturze ok. 6 st. C wydłuża ich stabilność i spowalnia proces starzenia. Olej jest wrażliwy na działanie światła, pod wpływem którego traci swoje właściwości oraz kolor (staje się coraz bardziej bez swojej naturalnej barwy).

Poniżej podaję zalecane dawki spożywania oleju z wiesiołka w celach profilaktycznych, natomiast w celach terapeutycznych zawsze należy konsultować się z lekarzem.

Olej z nasion wiesiołka, jako dodatek do zróżnicowanych posiłków, może być korzystnym składnikiem diety używanym regularnie i w rozsądnych ilościach, najlepiej potwierdzonych przez lekarzy odpowiednich specjalizacji. Jeśli nie ma przeciwwskazań, osoby dorosłe mogą przyjmować doustnie: ½ - 1. łyżeczki oleju (ok. 1-3 ml) 1 raz do maksymalnie 2. razy dziennie. Dawka dla dzieci (ogólnie nie jest wskazane, aby aplikować olej z wiesiołka, dzieciom poniżej 3. roku życia), jeżeli po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, dzieci przed 12. rokiem życia dostaną taką zgodę i jeżeli nie mają żadnych przeciwwskazań, jak np. alergie, ogólnie mogą przyjmować olej w dawce co najmniej 2 razy mniejszej od dawki dla osoby dorosłej, najlepiej w czasie lub bezpośrednio przed czy po posiłku, przy tym zapijając dużą ilością wody, ze względu na możliwe drażniące działanie dużej ilości błonnika pokarmowego zawartego w oleju. I jeszcze jedna uwaga – nie zaleca się, aby olej z wiesiołka był używany codziennie, dłużej niż przez rok. Po tym okresie należy zrobić odpowiednie badania i ponownie skonsultować się z lekarzem, czy nadal możemy przyjmować taki olej i w jakich ewentualnie nowych dawkach.

Jeśli natomiast mamy problemy z prawidłowym wchłanianiem składników odżywczych w jelitach, warto spożywać produkt w pewnym odstępie czasu od innych posiłków. Olej z nasion wiesiołka, tak jak i inne oleje tłoczone na zimno, powinien być stosowany z umiarem, najlepsze efekty osiągane są jeżeli olej jest używany przez przynajmniej 2-3 miesiące. Jeśli w trakcie kuracji wystąpią jakiekolwiek działania niepożądane, konieczne jest jego natychmiastowe odstawienie i skontaktowanie się ze swoim lekarzem. Regularne spożywanie odpowiednich dawek oleju z wiesiołka dziennie może zdecydowanie wpłynąć na lepsze samopoczucie oraz stan naszego zdrowia.

Należy pamiętać, że olej z wiesiołka wykazuje drogocenne dla zdrowia właściwości tylko na zimno, a po podgrzaniu traci swoje najważniejsze właściwości i w najgorszym scenariuszu może nawet nam zaszkodzić zamiast pomóc.

Co robić z makuchami po oleju?

Przy wytłaczaniu na zimno olejów z roślin oleistych, powstaje produkt uboczny tzn., wytłoczyny inaczej nazywane makuchami, w których pozostaje jeszcze ok. 15 do nawet 30 % bardzo cennych minerałów, takich jak białko czy błonnik. Wyrzucanie takich składników byłoby niewybaczalnym błędem i przede wszystkim zwykłym marnotrawstwem. Makuchy to pozostałości po ziarnach z których został oddzielony olej ale nie w całości, dlatego będą one nadawały się do dalszego wykorzystania nawet podczas obróbki cieplnej. Makuchy możemy wykorzystać w wieloraki sposób, m.in. wytłoczyny można wyrzucić do kompostownika, skąd wrócą do gleby w ogródku jako nawóz, makuchy możemy wykorzystać jako mąkę, po wyschnięciu i zblendowaniu na pył, można ją dodawać do pieczenia chleba, krakersów, ciasteczek, naleśników, gofrów, placków czy racuchów, makuchy można łączyć ze zblendowanymi daktylami, masłem orzechowym, wiórkami kokosowymi, pestkami słonecznika, dyni czy sezamu. Z makuchów można zrobić słodką pastę do pieczywa świeżego lub chrupkiego, po zmiksowaniu ich z czymś słodkim, np. miodem, syropem z agawy, masłem orzechowym, a dodając odrobinę mleka można je zmieszać z kakałem. Jeżeli ktoś jest weganinem to tym bardziej powinien makuchy wykorzystywać w swoim jadłospisie, np. do kanapek z podsmażonymi pieczarkami, papryką czy roślinami strączkowymi. Wreszcie makuchami, ze względu na ich fikuśne kształty można przystrajać inne potrawy. Można też makuchy serwować zwierzętom domowym takim jak psy, koty czy drób. W Internecie można znaleźć wiele różnych przepisów, które pokażą nam jak można wykorzystać pozostałe po wytłoczeniu oleju nadal pożyteczne makuchy. 

Różnego typu oleje tłoczone na zimno, wykonuję samodzielnie, na odpowiedniej, na moje zapotrzebowanie, do tego celu przeznaczonej prasie. Oleje mojego wytłoczenia są w 100 % naturalne, bez jakichkolwiek chemicznych antyutleniaczy, konserwantów czy barwników. Olej po wytłoczeniu, zalewam do ciemnych szklanych buteleczek o pojemności 250 ml, ponieważ taka ilość spokojnie wystarcza dla jednej osoby na jednomiesięczną kurację wzmacniającą nasze zdrowie. Oleju nigdy nie wytłaczam ponad to co jestem w stanie zużyć w ciągu jednego miesiąca, aby bezpiecznie zachować wszystkie witaminy i minerały jakie są zawarte w olejach. Oleje zawsze przechowuję w lodówce wtedy są smaczne, zdrowe i pachnące roślinami, z których są wytłoczone. Koszty wytłoczonego oleju uzależnione są od ceny kupowanych najwyższej jakości, ekologicznych nasion roślin oleistych przeznaczonych do tłoczenia olejów. Kilka najpopularniejszych odmian nasion do wytłoczenia ulubionych moich olejów, takich jak: rzepak, słonecznik, siemię lniane, czarnuszka, ostropest, dynia, sezam czy nasiona konopi siewnej, mam na bieżąco, na inne muszę czasami czekać na dostawę nawet parę dni, ale myślę, że warto, aby odżywiać się ekologicznie, smacznie i zdrowo.

Na posiadanym przeze mnie sprzęcie, który nie jest przeznaczony do przemysłowego, komercyjnego tłoczenia olejów, można higienicznie i bezpiecznie tłoczyć na zimno olej z podstawowych roślin oleistych: rzepak, słonecznik, siemię lniane, wiesiołek, czarnuszka, nasiona konopi siewnych, sezam, dynia, chia, czy różnego rodzaju orzechów i inne w miarę dostępności odpowiedniej jakości nasion, możliwości technicznych i wydajności prasy.

I tak, aby nie było żadnych niedomówień czy posądzeń o stronniczość w moich ocenach, zaznaczam, że: nie reprezentuję żadnej firmy tłoczącej oleje czy produkującej prasy przeznaczone do tego celu, czy jakiejkolwiek innej firmy, związanej z tą branżą, nie jestem czyimkolwiek lobbystą, nie piszę na Blogu niczego na specjalne zamówienia kogokolwiek, nie czerpię żadnych korzyści materialnych z pisania tego Bloga. Kieruję się zasadą z Pisma Świętego, gdzie możemy przeczytać, aby wiedzą za którą sami nie zapłaciliśmy, pokornie służyć innym i przekazywać ją dalej również bezinteresownie, a to dobro powinno do nas wrócić ze zdwojoną siłą:

1 Kor 4,07 Któż będzie cię wyróżniał? Cóż masz, czego byś nie otrzymał? (od Stwórcy) A jeśliś otrzymał, to czemu się chełpisz, tak jakbyś nie otrzymał.

Mt 10,08 … Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie!

Dz 20,35 … i pamiętać o słowach Pana Jezusa, który powiedział: ”Więcej szczęścia jest w dawaniu aniżeli w braniu”.

Jestem całkowicie niezależnym pasjonatem zdrowego, smacznego i ekologicznego odżywiania się. Dokładam wszelkich starań, aby wszystkie dane przed publikacją, jakie umieszczam w swoich wpisach były kilkakrotnie weryfikowane w różnych wiarygodnych źródłach. Otwarty jestem również na wszelkie fachowe, rzetelne i przekonujące argumenty innych, jednocześnie licząc, że czytelnicy tego Blogu będą przesyłać na mojego maila swoje tego typu uwagi, abyśmy mogli wszyscy żyć w coraz zdrowszym i bardziej ekologicznym środowisku.

Jednak zawsze pamiętajmy, że nic nie zastąpi zdrowego, jak tylko jest to możliwe w obecnych czasach, w miarę ekologicznego i zbilansowanego, codziennego odżywiania oraz ruchu na świeżym powietrzu.

Przedstawione materiały opisują rośliny, oleje, substancje, preparaty, mieszaniny, witaminy, minerały itp. i ich standardowy skład oraz możliwe zastosowania na podstawie wybranych ogólnodostępnych publikacji, badań, zdjęć i innych materiałów znalezionych w Internecie, prasie oraz literaturze.

W następnych wpisach, w miarę swoich możliwości, będę przedstawiał kolejne rośliny oleiste, z których można wytłoczyć olej na zimno, dlatego jeżeli kogoś interesują problemy prozdrowotnego odżywiania, proszę na bieżąco śledzić mój Blog.

Życzę wszystkim smacznego i dużo zdrowia

Wszelkie pytania i uwagi proszę przesyłać na maila tdinfo@gmail.com

UWAGA: Jeżeli ktoś z Państwa zamiast czytania tekstu mojego Bloga chciałby go odsłuchać, aby nie męczyć swoich oczu, z wykorzystaniem mowy syntetycznej, do złudzenia przypominającą mowę ludzką, i którą naprawdę trudno odróżnić od głosu „żywego” człowieka, to już istnieje taka możliwość również na mojej stronie. Bardzo przydatnym, a co ważne bezpłatnym i bezpiecznym gadżetem, który rozwiązuje ten problem jest bardzo prosta wtyczka do przeglądarki Google. Jak to zrobić?

Należy używać przeglądarki Chrome wchodząc na moją stronę, w której znajdujemy wtyczkę: Wybór Reader (Tekst na Mowę) – i którą należy zainstalować oraz w opcjach należy ustawić język polski, dołączając ją do rozszerzeń. Ikonka rozszerzeń znajduje się w prawym górnym rogu paska przeglądarki. Po dołączeniu aplikacji do przeglądarki, jeżeli chcemy włączyć czytanie, to na stronie internetowej zaznaczamy odpowiedni tekst i w przeglądarce najpierw wciskamy ikonkę rozszerzeń, znajdujemy poniżej ikonkę - Wybór Reader – i lewym przyciskiem myszy klikamy na nią. Aplikacja automatycznie zaczyna miłym głosem czytać zaznaczoną treść. My w tym czasie możemy spokojnie usiąść w fotelu i z zamkniętymi oczami delektować się odtwarzanym tekstem.

Kod QR do tego wpisu 

Ten link przenosi na górę strony